Machtsmisbruik: wat is het?

De Landelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen (LVV) hanteert de volgende definitie van machtsmisbruik:

Van misbruik van macht is sprake als een leidinggevende zich ten opzichte van één of meer anderen gedraagt op een wijze die een aantasting van hun menselijke waardigheid inhoudt, of naar de maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbare consequenties heeft.

Voorbeelden van (vermeend) machtsmisbruik:

• Een leidinggevende die eigen belangen voorop zet, ten koste van de organisatie, met alle (financiële gevolgen van dien), bijvoorbeeld door het achterhouden van belangrijke informatie, of het neerhalen van een andere medewerker (met ontslag als gevolg), terwijl de fout lag bij de leidinggevende.

• Een medewerker die zich geïntimideerd voelt met een dreigend ontslag, wanneer hij niet doet wat leidinggevende hem opdraagt.

• Een leidinggevende die in de ogen van de medewerker weigert om een medewerker erkenning te geven voor zijn prestaties, omdat de leidinggevende persoonlijk niet met hem/haar door één deur kan.

• Vriendjespolitiek: een medewerker de deur uitwerken, om op diezelfde functie een “vriendje” aan te kunnen nemen.

• Een leidinggevende die zijn, haar of ongewenst gedrag zelf gaat beoordelen en concludeert dat de medewerker fout zit.

Intimidatie: wat is het?

Volgens de LVV-definitie is intimidatie een gedragsvorm, gericht op het aanjagen van angst:

‘Iemands gedrag beïnvloeden door hem angst aan te jagen door te dreigen met negatieve gevolgen. Deze gevolgen kunnen bijvoorbeeld lichamelijk geweld betreffen, maar ook andere negatieve gevolgen zoals bijvoorbeeld ontslag of negatieve publiciteit. Het gaat in feite om een vorm van manipulatie door iemand doelbewust af te schrikken voor schut te zetten, bang te maken, in verwarring en verlegenheid te brengen of te verlammen. Er kan sprake zijn van fysieke, verbale of schriftelijke intimidatie.

N.B. Hierin verschilt machtsmisbruik van intimidatie: dit is gericht op het misbruiken van de positie/bevoegdheid en het nastreven van eigen belangen d.m.v. manipulatie, bevoordeling, controle en onderdrukking.

Voorbeelden van intimidatie:

• Verbale intimidatie: schreeuwen, stemverheffing, schelden, pestgedrag, sarcasme.

• Dreiging: “Als je dit niet doet, dán zul je erachter komen hoe ik je baan kan afnemen!”

• Controlerend en overheersend gedrag van leidinggevenden, zonder medewerkers ruimte te bieden’.

• Een leidinggevende die een medewerker structureel uitsluit van informatie of bijeenkomsten, waardoor deze cruciale informatie mist om de werkzaamheden goed uit te kunnen oefenen.

• Fysieke intimidatie: dreigende lichaamstaal, medewerkers bijvoorbeeld de toegang blokkeren (fysiek).

Dit blog is geschreven door Karin Ammerlaan, Jurist adviseur sociale veiligheid en integriteit, LVV-gecertificeerd vertrouwenspersoon.

Wil je direct contact met Karin? Klik dan hier.